Blog > Komentarze do wpisu
Drakaina ogląda obrazki

Już jakiś czas temu zauważyłam, że bardzo często w rozmowach o sztuce z rodziną i znajomymi powtarza się podobny schemat: mówimy o jakimś dziele, a konkretnie czymś, co powszechnie uważane jest za arcydzieło, a ja czuję (i czasem mówię), że to wszystko prawda, ale do mnie to dzieło nie trafia. Nawet nie "nie zachwyca", bo pod wieloma względami nawet i zachwyca: kompozycją, mistrzostwem techniki, pomysłowością, kolorami, czy po prostu trudnym do ujęcia w słowa pięknem. Ale to rozgrywa się na poziomie, powiedzmy, racjonalnym. Moje doświadczenie ze sztuką i jakaś tam jej znajomość podpowiadają mi, że to jest dobre, nawet wybitne. Najmniej ważne jest tu powszechne uznanie za arcydzieło, ważniejsza rzeczywiście obiektywna ocena. Świetnie namalowane, pełne ekspresji, nowatorskie, znakomite. I tyle. Mogę to wszystko stwierdzić i z doskonałą obojętnością pójść dalej.

Tak miałam na przykład z dwoma arcydziełami zdobionej architektury, że się tak wyrażę. Z Kaplicą Sykstyńską i Sainte Chapelle w Paryżu (zdjęcie w poprzedniej notce). Tę drugą podsumowałam na fejsbuku "weszłam, ładne, wyszłam". Trochę to było prowokacyjne, oczywiście, bo to rzecz jasna jest dużo powyżej ładnego, to jest bardzo piękne. Ale nie wywołało we mnie potrzeby spędzenia tam więcej czasu, kontemplacji, zastanawiania się nad symboliką i znaczeniami (uprzedzając argument strony przeciwnej: to nie jest tylko tak, że symbolika religijna mnie nie rusza i mało interesuje, to jest również tak, że tego jest tam za dużo, pod tym względem po prostu mnie przytłacza), a nawet nad grą kolorów. Podziwiam kunszt witrażystów, którzy w epoce, kiedy większość katedr na jakimś etapie budowy waliło się lub groziło zawaleniem z powodu niewłaściwych rozwiązań konstrukcyjnych, byli w stanie stworzyć wysokie na kilka metrów okna z witrażami. Jakoś z gotyckich witraży zawsze estetycznie najbardziej podobają mi się abstrakcyjne rozety, ale to też nieistotne. Cieszę się, że to zobaczyłam, jeśli znów trafię tak, że nie będzie kolejki a ja będę miała zbiorowy bilet na wiele zabytków, no i kiedy skończy się całkowicie remont, może nawet pójdę tam jeszcze raz. Ale jeśli nie zrobię tego przez najbliższe dziesięć lat, nie będę płakać.

Do Sykstyny szybko natomiast na pewno nie pójdę, ale temu winna jest po części koszmarna organizacja Muzeów Watykańskich (pisałam już o tym), sprawiająca, że aby tam dotrzeć, trzeba stracić ponad pół godziny na przejście absolutnie nieciekawych sal m.in. z prezentami dla papieży, a po części przesadna sława samej kaplicy (tłum i ścisk) oraz katarynka powtarzająca, że należy być cicho, nie wolno fotografować i coś tam jeszcze. To nie jest atmosfera do oglądania sztuki, a Michał Anioł do tego stopnia nie jest moim ulubionym artystą, że obejrzenie jego arcydzieła dwa razy (w dzieciństwie i niedawno) powinno mi wystarczyć. Wiem, jakie to jest duże, wiem mniej więcej jaką ma perspektywę (choć zapoznanie się z tym akurat tłum utrudnia), wiem, że lubię tam raczej szczegóły niż całość, a te mogę równie dobrze oglądać na dobrych reprodukcjach.

W szerszej perspektywie podobnie mam po pierwsze ze sztuką bizantyjską i pochodnymi. Bardzo mi się podobają chociażby mozaiki w Rawennie (tu akurat najbardziej lubię stylistycznie rzymskie Mauzoleum Galii Placydii, ale zaraz po nich te portrety Teodory i Justyniana z dużych tesser), podoba mi się czysto estetycznie mnóstwo ikon, w tym Rublow, ale znowu - nie mam potrzeby się w to wszystko zagłębiać poza sferę estetyki. Po drugie mam tak z impresjonizmem, gdzie z kolei najbardziej lubię te obrazy, które są całkowicie dekoracyjne, jak kolejne odsłony nenufarów Moneta. Lubię je mniej więcej tak samo jak secesyjne cuda Muchy czy Klimta, choć niektóre rzeczy tego ostatniego i tak intrygują mnie najbardziej z wszystkiego tego, co lubię głównie estetycznie, bo jednak czasem jego interpretacje postaci mitologicznych są niebanalne.

Bywa też de facto na odwrót: dzieła, które teoretycznie nigdy mnie nie porywały samym "wyglądem", zaczęły mnie niezwykle fascynować, bo mają mi coś do powiedzenia, ba, czasami wręcz jest tak, że odkrywam w nich coraz to nowe pokłady znaczeń. Tak się dość niespodziewanie (powody naukowe, konieczność zapoznania się z kontekstem) stało np. z francuskim neoklasycyzmem, który jeszcze jakoś tak dwa lata temu wydawał mi się aż śmieszny w swojej malarskiej dosłowności, a potem nie dość, że nagle zauważyłam, jakie to są genialne kompozycje, to na dodatek okazało się, że intrygują mnie historie z nimi związane i zaczynam w nich dostrzegać coraz to nowe ciekawe aspekty.

Zupełnie odrębny rozdział w moich lubieniach i nielubieniach sztuki zajmuje abstrakcja. Wprawdzie wiem, że krytykom zdarza się próbować przypisywać jej najróżniejsze znaczenia i podteksty, ale dla mnie pozostaje bardziej lub mniej mi się podobającą kompozycją barw i kształtów, które z założenia (mojego, bo może artysty i krytyka nie) nie mają nic do mnie mówić, ale po prostu się podobać. Teoretycznie podobne jest z tym, co mi się najbardziej podoba u impresjonistów oraz artystów z kręgu art nouveau czy secesji, ale zwłaszcza impresjonizm jest tak opatrzony i do znudzenia ograny na wszelkich możliwych popularnych gadżetach, że chwilami sama już nie wiem, czy mi się jeszcze podoba, czy męczy. Podobnie zresztą jest np. z Salvadorem Dalim, a także z Rafaelem, nie mówiąc już o Murillu - kiedy sztuka trafia do takiego nijakiego obiegu, bardzo trudno jest mi ją postrzegać w jej pierwotnym kontekście i w oderwaniu od znużenia jej wszechobecnością.

Surrealiści zresztą to jeszcze osobny problem, a Dalí nigdy nie należał do moich ulubieńców, może po części dlatego, że został spospolitowany w sposób jeszcze bardziej okrutny niż ozdabianie zeszytów, piórników i innych gadżetów życia codziennego: jego styl posłużył za wzór tłumowi potwornych ilustratorów książek fantasy. Nawiasem mówiąc, w surrealizmie najbardziej lubię nastrój tajemniczości, a Dalí wydaje mi się pod tym względem przedumany i czasami zbyt oczywisty. 

Po prawdzie jakkolwiek jest to wpis z cyklu Confiteor, dość celowo nie wymieniam tu zbyt wielu nazwisk, nie ilustruję też tekstu kolejnymi obrazkami, choć kusiło mnie (i może to kiedyś wyedytuję). Powód jest trywialny: ta notka jest zapowiedzią czy też reklamą kolejnego (tak, kolejnego, jakoś to będę się starała ogarniać) blogowego projektu czyli spin-offu, gdzie te obrazki i nazwiska się pojawią. Albowiem podobnie jak w przypadku opery chciałam tu zrobić sobie cykl o obrazkach, tych lubianych i tych niekoniecznie. I nagle przypomniałam sobie, że cykli tu zapowiedzianych w zasadzie nigdy nie realizuję: zawsze pojawi się na przykład coś aktualnego. Miałam pisać o tłumaczeniach poezji i co? Nic. Jakoś nie mogę się do tego zabrać, choć wiem, co chciałabym o tym napisać (no dobra, jedno napisałam do druku w Poważnym Czasopiśmie, więc się poniekąd spaliło jako temat).

Natomiast osobny blog, jeśli się na nim nic nie pisze, staje się wyrzutem sumienia i prowokuje do tego, żeby go choćby raz na miesiąc uzupełnić. A zatem tak jak opera zrodziła Wariacje operowe, tak postanowiłam dać sztuce wypączkować własny blog. Długo się zastanawiałam nad jego nazwą i w końcu po odrzuceniu różnych Sztuka i ja oraz Evviva l'arte stanęło na prostym Drakaina ogląda obrazki, ponieważ podobnie jak o operze chcę tam pisać w dużej mierze subiektywnie. Mogę jeszcze dodać jedno: kiedy robiłam (równolegle ze sporym towarzystwem) galerię ulubionych obrazów na fejsbuku, ranking w sensie liczbowym wygrali Jacques-Louis David oraz wspólnie surrealiści ze szczególną przewagą Paula Delvaux i René Magritte'a. Postaram się nie zdominować ich twórczością nowego projektu ;)

Drakaina ogląda obrazki

PS. Wpis programowy na obrazkach już opublikowany.

czwartek, 03 kwietnia 2014, drakaina
Tagi: sztuka blog
TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
       

       Copyright